Türkiye’de Yaşayan Yabancıların Bilmesi Gerekenler: İkamet, Çalışma İzni ve Haklar
- Av. Oğulcan PEHLİVAN
- 06.09.2022
- Güncelleme: 15.10.2026
- Okuma süresi 2 dk.
Türkiye’de vize veya vize muafiyetiyle tanınan süreden uzun kalmak isteyen yabancıların ikamet izni, çalışmak isteyenlerin ise çalışma izni alması gerekir. Bu izinlerin usulü 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nda düzenlenmiştir.
İkamet izni türleri
Kanun altı tür ikamet izni öngörür (6458 sayılı Kanun m.31):
- Kısa dönem ikamet izni: Bilimsel araştırma, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, turizm, tedavi gibi amaçlarla verilir.
- Aile ikamet izni: Türk vatandaşlarının veya ikamet izni sahibi yabancıların eşi ve çocuklarına verilir.
- Öğrenci ikamet izni: Türkiye’de yükseköğrenim görecek yabancılara verilir.
- Uzun dönem ikamet izni: Kesintisiz en az sekiz yıl izinle kalan yabancılara şartları sağlamaları hâlinde verilir.
- İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni: Özel durumlar için düzenlenmiştir.
Başvurular Göç İdaresi’nin elektronik sistemi üzerinden yapılır ve belgeler randevu günü il göç idaresine teslim edilir. İzin süresi bitmeden uzatma başvurusu yapılmalıdır; süresi geçmiş izinle kalmak idari para cezası ve giriş yasağı gibi sonuçlar doğurabilir.
Çalışma izni
Yabancıların Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışabilmesi için çalışma izni alması gerekir. Başvuru genellikle işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na elektronik olarak yapılır. Geçerli çalışma izni ikamet izni yerine de geçer. İzinsiz çalışan yabancıya ve onu çalıştıran işverene ayrı ayrı idari para cezası uygulanır.
Sınır dışı etme kararına itiraz
Sınır dışı etme kararı gerekçesiyle birlikte yabancıya veya avukatına tebliğ edilir. Karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Yabancının rızası olmadıkça dava açma süresi içinde ve yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı işlemi uygulanmaz. Mahkeme başvuruyu kısa sürede karara bağlar ve verdiği karar kesindir (6458 sayılı Kanun m.53).
Taşınmaz edinimi
Yabancı gerçek kişiler, karşılıklılık ve kanuni sınırlamalar saklı kalmak üzere Türkiye’de taşınmaz edinebilir. Bir yabancının edinebileceği taşınmazların toplam alanı ülke genelinde otuz hektarı ve ilçedeki özel mülkiyete konu alanın yüzde onunu aşamaz (Tapu Kanunu m.35). Satın almadan önce taşınmazın imar durumu, üzerindeki şerhler ve ekspertiz değeri kontrol edilmelidir.
Resmî işlemlerde belge düzeni
- Yabancı ülkede düzenlenen belgelerin apostil şerhi veya konsolosluk onayı taşıması gerekir.
- Türkçe olmayan belgeler yeminli tercümanca çevrilip noterce onaylanmalıdır.
- Noterde işlem yapılırken Türkçe bilmeyen yabancının yanında yeminli tercüman bulunması zorunludur.
- Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de hüküm doğurması için tanıma veya tenfiz kararı alınması gerekir.
Sık sorulan sorular
İkamet iznim reddedilirse ne yapabilirim?
Ret kararına karşı tebliğden itibaren idari yargıda iptal davası açılabilir. Ret eksik belge veya sonradan tamamlanabilecek bir şart nedeniyle verilmişse yeni başvuru yapmak daha hızlı sonuç verebilir. Kararda ülkeyi terk süresi verilmişse bu süreye uyulması ileride giriş yasağı konulmasını önler.
Çalışma izni olan yabancı ayrıca ikamet izni almalı mı?
Hayır. Geçerli çalışma izni ikamet izni yerine geçer. Ancak çalışma izninin süresi dolduğunda veya iş ilişkisi sona erdiğinde ikamet durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Sınır dışı kararına itiraz süresi nedir?
Kararın tebliğinden itibaren yedi gündür ve başvuru idare mahkemesine yapılır. Bu süre içinde ve dava sonuçlanana kadar, yabancı rıza göstermedikçe sınır dışı edilmez.
Bu yazı 15 Ekim 2026 tarihinde güncel mevzuata göre yeniden düzenlenmiştir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Somut uyuşmazlığınız için bir avukata danışmanız önerilir. Yazı yayım tarihindeki mevzuat ve uygulamaya göre hazırlanmış olup sonraki değişiklikleri yansıtmayabilir.