Anlaşmalı Boşanma: Hukuki Süreç ve İşleyişi

Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve protokolün hâkim tarafından uygun bulunması anlaşmalı boşanmanın temel şartlarıdır.

Anlaşmalı boşanmanın şartları

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi gerekir. Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Bu şartlar gerçekleştiğinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir.

Protokolde neler yer almalı?

Boşanma protokolü; müşterek çocukların velayeti, velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişkisinin günleri ve saatleri, iştirak nafakasının tutarı ve artış oranı, varsa yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat talepleri ile eşyaların ve malvarlığının paylaşımını açıkça düzenlemelidir. Protokolde düzenlenmeyen konular sonradan ayrı davalara konu olabileceğinden, metnin eksiksiz hazırlanması süreci kısaltır ve yeni uyuşmazlıkları önler.

Süreç nasıl işler?

Dava dilekçesi ve taraflarca imzalanmış protokol, yetkili aile mahkemesine sunulur. Mahkeme duruşma günü belirler ve her iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunması gerekir; vekil aracılığıyla irade beyanı yeterli değildir. Hâkim, tarafların beyanlarını alır ve protokolü uygun bulursa genellikle tek duruşmada boşanmaya karar verir. Taraflar istinaf hakkından feragat ederse karar, gerekçenin tebliğini beklemeden kısa sürede kesinleşebilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

Hâkim, özellikle çocukların yararını gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir; taraflar bu değişikliği kabul etmezse dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanamaz. Mal rejiminin tasfiyesi protokolde açıkça düzenlenmezse, boşanmadan sonra ayrı bir dava konusu olur. Yoksulluk nafakası ve tazminattan feragat edilecekse bu da açıkça yazılmalıdır. Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra protokol hükümleri ilam niteliği kazanır ve icra yoluyla takip edilebilir.