Çekişmeli Boşanma Davası: Sebepler, Deliller ve Süreç

Anlaşmalı boşanmadan farklı olarak çekişmeli boşanmada eşler; boşanmanın kendisi, kusur durumu, velayet, nafaka, tazminat veya mal paylaşımı konularından en az birinde uzlaşamamıştır. Bu nedenle dava, tarafların iddia ve delillerinin incelendiği bir yargılama sürecini gerektirir.

Boşanma sebepleri

Türk Medeni Kanunu, boşanma sebeplerini sınırlı olarak saymıştır:

• Zina (m.161): Dava hakkı, sebebi öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde eylemin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Affeden eşin dava hakkı yoktur.
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (m.162)
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163)
• Terk (m.164): En az altı ay süren ayrılık ve usulüne uygun ihtar şartlarına bağlıdır.
• Akıl hastalığı (m.165)
• Evlilik birliğinin temelden sarsılması (m.166/1): Uygulamada en sık başvurulan genel boşanma sebebidir. Ortak hayatın sürdürülmesinin eşlerden beklenemeyecek derecede sarsıldığı ispat edilmelidir.

Yetkili mahkeme ve dava süreci

Boşanma davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Süreç genel hatlarıyla dava dilekçesi, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri, ön inceleme duruşması, tahkikat (tanık dinlenmesi, belgelerin toplanması, gerekirse sosyal inceleme raporu) ve karar aşamalarından oluşur. Karara karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır. Davanın süresi; tanık sayısı, ara kararların yerine getirilmesi ve kanun yolu aşamalarına göre önemli ölçüde değişir.

Birlikte istenebilecek talepler

• Tedbir nafakası (m.169): Dava süresince eşin ve çocukların barınma ve geçimi için hükmedilir.
• Velayet ve iştirak nafakası (m.182): Çocuğun üstün yararı esas alınır; idrak çağındaki çocuğun görüşü dikkate alınır.
• Yoksulluk nafakası (m.175): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş lehine hükmedilebilir.
• Maddi ve manevi tazminat (m.174): Kusursuz veya daha az kusurlu eş, boşanma nedeniyle zedelenen menfaatleri ve kişilik hakkı saldırısı için tazminat isteyebilir.
• Mal rejiminin tasfiyesi: Edinilmiş mallara katılma rejimine ilişkin alacaklar genellikle ayrı bir davada ileri sürülür ve boşanma kararının kesinleşmesi beklenir.

Deliller: nelere dikkat edilmeli?

Tanık beyanları, mesaj yazışmaları, banka kayıtları, sağlık raporları ve kolluk kayıtları boşanma davalarında sıkça kullanılan delillerdir. Ancak hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz (HMK m.189/2). Örneğin eşin telefonuna veya hesaplarına izinsiz erişim yoluyla elde edilen kayıtlar hem delil olarak kullanılamayabilir hem de ayrıca cezai sorumluluk doğurabilir. Delillerin nasıl toplanacağı, dava açılmadan önce değerlendirilmelidir.

Konuya ilişkin hizmetlerimiz için Aile Hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular