Nafaka Türleri: Tedbir, İştirak ve Yoksulluk Nafakası

Türk hukukunda boşanmayla ilgili üç temel nafaka vardır. Tedbir nafakası dava sürerken eş ve çocuklar için bağlanır (TMK m.169). İştirak nafakası, boşanmadan sonra velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun giderlerine katılmasıdır (TMK m.182). Yoksulluk nafakası ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe süresiz olarak bağlanır (TMK m.175). Nafaka ödenmezse icra takibi yapılabilir; ayrıca borçlu hakkında üç aya kadar tazyik hapsi istenebilir (İİK m.344).

Nafaka türleri bir bakışta

Tedbir nafakası

Boşanma davası açıldığında hâkim, dava süresince eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Tedbir nafakası bu önlemlerdendir. Kusur aranmaz; ihtiyaç ve tarafların ekonomik durumu belirleyicidir. Dava sonuçlanınca tedbir nafakası sona erer. Şartları varsa yerini iştirak veya yoksulluk nafakası alır.

Türk Medeni Kanunu m.169 – Geçici önlemler

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.

İştirak nafakası

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Miktar belirlenirken çocuğun yaşı, eğitim ve sağlık ihtiyaçları ile ebeveynin geliri dikkate alınır. Kural olarak çocuk ergin olana kadar sürer. Eğitimine devam eden ergin çocuk ise ayrıca ana babasından yardım nafakası isteyebilir.

Türk Medeni Kanunu m.182 – Hâkimin takdir yetkisi (ilgili fıkralar)

Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.

Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.

Yoksulluk nafakası

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, diğer eşten mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması gerekmez.

Türk Medeni Kanunu m.175 – Yoksulluk nafakası

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.

Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

Yargıtay, yoksulluğu yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım ve eğitim gibi zorunlu giderleri karşılayacak geliri olmamak olarak anlar. Yerleşik uygulamaya göre asgari ücret düzeyindeki bir gelir, tek başına kişiyi yoksulluktan kurtarmaz. Bu nedenle asgari ücretle çalışan eş de şartları varsa yoksulluk nafakası alabilir. Buna karşılık düzenli ve geçimini sağlamaya yeterli bir geliri olan eşin talebi reddedilir.

Nafaka ne zaman sona erer?

Yoksulluk nafakası şu hâllerde kendiliğinden kalkar:

• alacaklı eşin yeniden evlenmesi,
• taraflardan birinin ölümü.

Şu hâllerde ise mahkeme kararıyla kaldırılır:

• alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması,
• yoksulluğunun ortadan kalkması,
• haysiyetsiz hayat sürmesi.

Türk Medeni Kanunu m.176 – Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi

Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.

Manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.

İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.

Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.

Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.

Nafaka artırılabilir veya azaltılabilir mi?

Evet. Tarafların mali durumu değişirse ya da hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176).

Hâkim, nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini de belirleyebilir. Ancak bu yalnızca istem hâlinde mümkündür. Yargıtay, talep edilmeyen bir yıllık artışa ya da talep edilenden farklı bir endekse göre artışa karar verilemeyeceğini kabul etmektedir. Örneğin TÜFE oranında artış istenmişse, ÜFE oranında artışa hükmedilemez. Bu nedenle nafaka talebinde bulunurken yıllık artış talebinin ve uygulanacak endeksin dilekçede açıkça yazılması gerekir.

Nafaka ödenmezse ne olur?

• İcra takibi: Nafaka kararı ilam niteliğindedir; birikmiş nafaka için ilamlı icra takibi başlatılabilir.
• Tazyik hapsi: Nafaka kararına uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi verilir. Borçlu ödeme yaparsa tahliye edilir.

İcra ve İflas Kanunu m.344 – Nafakaya ilişkin kararlara uymayanların cezası

Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.

Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.

Yargıtay kararlarından

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.05.2023, E.2023/3467, K.2023/2389

“Mahkemece davacı-davalı kadının düzenli geliri olduğu gerekçesiyle kadının yoksulluk nafakası talebinin reddine karar verilmiş ise de; yapılan yargılama ve toplanan delillerden, davacı-davalı kadının asgari ücret düzeyinde geliri olduğu anlaşılmaktadır. Asgari ücret seviyesindeki gelir kişiyi yoksulluktan kurtarmaz (HGK 24.12.2014 tarih 2013/2-1364 Esas-2014/1082 Karar sayılı kararı).”

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 12.02.2026, E.2025/10011, K.2026/1614

“Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olup talepten fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Davacı, dava dilekçesinde iştirak nafakasının arttırılmasını, hükmolunan nafaka bedeline her yıl TÜFE oranında artış uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince talep aşılarak hükmolunan nafaka bedeline her yıl ÜFE oranında artış uygulanmasına hükmedilmesi doğru görülmemiştir.”

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 26.09.2023, E.2023/5359, K.2023/4198

“Uyuşmazlık, davacının hükmedilecek nafakalara yıllık artış yapılması talebi olup olmadığı ve Mahkemece bu konuda talep aşılarak karar verilip verilmediği, kanun yararına bozma koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.”

Boşanma süreci için Anlaşmalı Boşanma ve Çekişmeli Boşanma Davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 169, 175, 176, 182
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 344
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.05.2023, E.2023/3467, K.2023/2389
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 12.02.2026, E.2025/10011, K.2026/1614
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 26.09.2023, E.2023/5359, K.2023/4198

Bu yazı 3 Kasım 2026 tarihli mevzuat ve içtihada göre hazırlanmıştır.