Tereke Nedir? Tereke Tespiti ve Borca Batık Tereke
- Av. Oğulcan PEHLİVAN
- 12.11.2026
- Okuma süresi 3 dk.
Tereke, ölen kişiden kalan malvarlığının bütünüdür. Mirasçılar mirası ölümle birlikte kazanır ve kural olarak mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK m.599). Bu sorumluluktan kurtulmanın yolu mirası üç ay içinde reddetmektir. Ölüm tarihinde tereke borca batıksa miras reddedilmiş sayılır ve bunun tespiti süreye bağlı değildir (TMK m.605/2).
Mirasçı borçlardan neden sorumlu olur?
Türk hukukunda miras, mirasçının ayrıca bir işlem yapmasını beklemez. Ölümle birlikte mallar da borçlar da mirasçıya geçer.
Türk Medeni Kanunu m.599 – Mirasın kazanılması
Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar.
Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya kazanırlar ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar.
Tereke tespiti ve defter tutma
Terekede ne olduğunu bilmeyen mirasçı için ilk adım sulh hukuk mahkemesine başvurmaktır. Hâkim, tereke mallarının korunması için gerekli önlemleri alır.
Türk Medeni Kanunu m.589 – Genel olarak
Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re’sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır.
Bu önlemler, özellikle kanunda belirtilen hâllerde terekede bulunan mal ve hakların yazımına, terekenin mühürlenmesine, terekenin resmen yönetilmesine ve vasiyetnamelerin açılmasına ilişkindir.
Türk Medeni Kanunu m.590 – Defter tutma
Aşağıdaki sebeplerden birinin gerçekleşmesi hâlinde sulh hâkimi terekenin defterinin tutulmasına karar verir:
1. Mirasçılar arasında vesayet altına alınmış olan veya alınması gereken kimse varsa,
2. Mirasçılardan biri uzun süreden beri bulunamıyorsa ve temsilcisi de yoksa,
3. Mirasçılardan veya ilgililerden biri, ölüm tarihinden başlayarak bir ay içinde istemde bulunursa,
Defter tutma işlemi gecikmeksizin tamamlanır.
Bundan ayrı olarak, mirası reddetme hakkı bulunan her mirasçı terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Bu istem bir ay içinde sulh hâkiminden yapılır ve bir mirasçının istemi diğerleri için de etkili olur (TMK m.619).
Süreler bir bakışta
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Defter tutulması istemi | Ölümden itibaren 1 ay | TMK m.590 |
| Resmî defter istemi | 1 ay | TMK m.619 |
| Mirasın reddi | 3 ay | TMK m.606 |
| Borca batıklık nedeniyle hükmen ret | Süreye bağlı değil | TMK m.605/2 |
Tereke borca batıksa
Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belliyse veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Bu duruma hükmen ret denir. Karşılaştırma ölüm tarihine göre yapılır: terekenin borçları mal ve alacaklarından fazlaysa tereke borca batıktır.
Yargıtay, bu istemin süreye bağlı olmadığını şöyle açıklıyor:
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 18.02.2021, E.2017/1966, K.2021/1037
“Türk Medeni Kanunu’nun 605/2 maddesi hükmü gereğince mirasın hükmen reddine (terekenin borca batık olduğunun tespitine) ilişkin talepler, süreye tabi olmayıp mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir.”
Ancak süresiz olması, her durumda dava açılabileceği anlamına gelmez. Mirası zımnen kabul etmiş olmak bu yolu kapatır:
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 03.02.2021, E.2017/2819, K.2021/570
“Mirasçılar, Türk Medeni Kanununun 610. maddesinde yazılı aykırılık da bulunmadıkça yani zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmüş olmadıkça, her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir.”
Aynı kararda Yargıtay, ölüm tarihi itibarıyla tapu ve araç kayıtları araştırılmadan verilen hükmü bozmuştur. Bu nedenle terekenin aktif ve pasifi belgelerle ortaya konmalıdır.
Mirasçının dikkat etmesi gerekenler
- Ölen kişinin borcunu araştırmadan terekeden mal satmayın veya kendinize almayın (TMK m.610).
- Banka, tapu, araç ve icra kayıtlarını ölüm tarihi itibarıyla çıkarın.
- Üç aylık süre dolmadan karar verin. Borç bilgisi sonradan çıkabilir; bu durumda hükmen ret yolu değerlendirilir.
Miras uyuşmazlıklarındaki diğer konular için Miras Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tereke tespiti nerede istenir?
Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinden (TMK m.589).
Babamın borçlarını ödemek zorunda mıyım?
Mirası reddetmediyseniz ve tereke borca batık değilse kural olarak sorumlu olursunuz (TMK m.599).
Süre geçtikten sonra borç ortaya çıktı, ne yapabilirim?
Ölüm tarihinde tereke borca batıksa ve mirası kabul anlamına gelen işlem yapmadıysanız hükmen ret için dava açılabilir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 589, 590, 599, 605, 606, 610, 619
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 18.02.2021, E.2017/1966, K.2021/1037
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 03.02.2021, E.2017/2819, K.2021/570
Bu yazı 9 Kasım 2026 tarihli mevzuat ve içtihada göre hazırlanmıştır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Somut uyuşmazlığınız için bir avukata danışmanız önerilir. Yazı yayım tarihindeki mevzuat ve uygulamaya göre hazırlanmış olup sonraki değişiklikleri yansıtmayabilir.